Işık Kirliliği
Çevremizi neden aydınlatıyoruz?
-Daha iyi görmek için, daha güzel çevrede bulunmak için, daha kolay çalışmak, daha güvende hissetmek için...
-Ticarette, turizmde çalışıyorsak iyi reklam yapmak ve müşteri kazanmak için.
Fakat günümüzde bütün dünyada ve ülkemizde çok kötü gece aydınlatma uygulamaları var. Bu kötü aydınlatma Işık Kirliliği denen yeni bir kirlilik çeşididir.
Işık kirliliği, yanlış yerde, yanlış miktarda, yanlış yönde ve yanlış zamanda ışık kullanılmasıdır.
Hava kirliliği, su kirliliği gibi zehirleyici olmasa da, gereğinden fazla ve yanlış yerde ışık kullanmak etkisiz aydınlatma demektir; bunun sonucu olarak ışığı üretmek için harcanan enerjinin önemli bir kısmı da boşa gitmektedir.
Işık kirliliğinin kaynakları
Yol, cadde ve sokak aydınlatmaları
Park, bahçe ve spor alanlarının aydınlatmaları
Turistik tesislerin, binaların dış cephe aydınlatmaları
Reklam panoları
Güvenlik amacıyla aydınlatma
Evlerden, binalardan taşan ışıklar.
Işık kirliliği boşa giden para demektir
Işığın üretim maliyeti yüksektir. Kamaşma, ışık tecavüzü, dikine ve aşırı ışık boşa giden enerji demektir. “Uluslararası Karanlık Gökyüzü Birliği”nin yaptığı bir araştırmaya göre, bu şekildeki dış aydınlatmalarda ışığın %30 kadarı boşa gitmektedir. Bu yanlış uygulamaların maliyetinin ABD’de yılda 2 milyar dolar olduğu hesaplanmıştır. İngiltere’de ise yanlış ışıklandırma yılda 53 milyon sterlin tutarında enerji kaybına neden olmaktadır. Türkiye’de bu yönde bir araştırma yapılmamış olsa da ilk değerlendirmeler en az %30 enerji kaybı olduğu yönündedir.
Işık kirliliğinin çeşitleri:
>Işık tecavüzü ( ışık taşması): Işığın istenmeyen ya da gerekmeyen yeri aydınlatmasıdır.
>Göz kamaşması: Gözün alışık olduğu aydınlatma düzeyini aşıp görme yetisinin bozulması ve nesnenin görünürlüğünün kaybolması. Eğer ışık kaynağı, aydınlattığı nesneden daha belirgin ise aydınlatma kötüdür.
>Dikine ışık: Doğrudan gökyüzüne giden ışık. Başka bir deyişle boşa giden, uzayda kaybolan ışıktır. Astronomlar ve gökyüzünü seyretmek isteyen herkes için en kötü ışık kirliliği budur. Işığın atmosferdeki tozlar ve moleküller tarafından saçılması sonucu göğün doğal parlaklığının bozulmasına, artmasına neden olur. Şehirlerin üstünde uçaktan görülen ışık denizi, çoğunlukla yukarıya doğru yanlış yönlendirilmiş ışıklardır.
>Aşırı miktarda ışık: Belli bir işin yapılması için gereken aydınlatma miktarını aşan ışık. Fazla ışık her zaman iyi aydınlatma demek değildir.
Doğru aydınlatma nedir?
1) Işığın göğe yönelmesini kesmek ve aydınlatılacak yere yöneltmek,
2) Birim enerji başına daha çok ışık veren kaynakları kullanmak,
3) Zamanlayıcılarla gereksiz aydınlatmaları gece yarısından sonra kapatmak. Örneğin reklam ve ilan ışıklandırmalarını
Işık kirliliğinin önlenmesi konusunda herkese görev düşmektedir. Bunun için doğru aydınlatma konusunda bilgi sahibi olmalı, doğru aydınlatma kurallarına uymalı, çevremizdeki yanlış rahatsızlık veren uygulamaları ilgililere duyurmalıyız.